Kaynak Sembolleri Nasıl Okunur?

Kaynak sembolü, bir dikişin türünü, boyutunu, yerini ve nasıl yapılacağını tek bir işarette toplar. Yanlış okunan bir sembol, yanlış boyutta dikiş demektir; a5 yerine z5 okumak taşıma kapasitesini üçte bir oranında düşürebilir. Gösterim ISO 2553'e göredir (Amerikan AWS A2.4 sisteminde ok/diğer taraf mantığı farklıdır — resimdeki standart göndermesi mutlaka okunmalıdır).

Sembolün parçaları

• Ok çizgisi: dikişin yerini gösterir. Tek taraflı kaynaklarda (küt, tek taraflı V) ok, kaynağın yapılacağı yüzeye dokunur.
• Referans çizgisi (sürekli): üzerindeki sembol ok tarafındaki dikişi anlatır.
• Tanım çizgisi (kesikli): üzerindeki sembol diğer taraftaki dikişi anlatır. İki taraflı simetrik kaynaklarda kesikli çizgi kullanılmaz.
• Kuyruk: proses numarası (ISO 4063: 111 örtülü elektrot, 135 MAG, 141 TIG), ilave metal, prosedür numarası (WPS) ve kabul seviyesi yazılır.
• Ek işaretler: dirsekte daire = çepeçevre kaynak, bayrak = şantiyede kaynak; dikişin dışbükey/düz/içbükey biteceği de ek sembolle belirtilir.

Sık kullanılan dikiş sembolleri

Ölçüler: a mı z mi?

Köşe kaynağında iki farklı boyut vardır ve karıştırılması pahalıdır:

• a — boğaz kalınlığı: dikişin kesitine çizilen en kısa mesafe. Hesaplar bu ölçüyle yapılır.
• z — dik kenar (bacak) uzunluğu: birleşen yüzeyler boyunca ölçülen kenar.
• Eşkenar bir dikişte ilişki a ≈ 0,7 × z'dir. Yani a5 ile z5 aynı şey değildir; z5 dikiş yaklaşık a3,5'e karşılık gelir.

Sembolün soluna boyut (a veya z), sağına uzunluk bilgisi yazılır. Aralıklı dikişte n × l (e) gösterimi kullanılır: n adet, l uzunluğunda, e aralıklı. Örnek: a4 ▷ 5 × 50 (100) → 4 mm boğazlı, 50 mm uzunluğunda, 100 mm adımla 5 dikiş.

Resim okurken sorulacak beş soru

1. Sembol sürekli çizgide mi, kesikli çizgide mi? (ok tarafı / diğer taraf)
2. Boyut a mı z mi verilmiş?
3. Dikiş sürekli mi, aralıklı mı? Aralıklıysa zincir mi şaşırtmalı mı?
4. Çepeçevre mi, şantiye kaynağı mı? (daire / bayrak)
5. Kuyrukta hangi proses, hangi WPS, hangi kabul seviyesi yazıyor?

Dikişin metalurjisi, ısıdan etkilenen bölge ve kusur–önlem tabloları için Kaynak Metalurjisi, kaynak kontrolünde yöntem seçimi için Tahribatsız Muayene, ön ısıtma kararı için karbon eşdeğeri hesaplayıcısı işini görür.

PDF olarak indir

Sık sorulanlar

a5 ile z5 arasındaki fark ne kadar?

Eşkenar köşe dikişinde a ≈ 0,7·z'dir. Yani z5 bir dikiş yaklaşık a3,5'e denktir; a5 istenen yerde z5 yapmak taşıma kesitini yaklaşık üçte bir oranında eksik bırakır. Resimde hangi harfin yazdığını okumadan dikiş boyutu konuşulmaz.

Sembol kesikli çizgide, ne anlama geliyor?

ISO 2553'te sürekli referans çizgisindeki sembol ok tarafını, kesikli tanım çizgisindeki sembol diğer tarafı anlatır. İki taraflı simetrik dikişte kesikli çizgi kullanılmaz; sembol çiftler hâlinde sürekli çizginin iki yanına yazılır.

Kuyruğa ne yazılır?

Kaynak prosesi (ISO 4063 numarası: 111 örtülü elektrot, 135 MAG, 141 TIG), ilave metal/standart, uygulanacak WPS numarası, kabul seviyesi (EN ISO 5817 B/C/D) ve gerekiyorsa muayene yöntemi. Bu alan boşsa bilgi genel notlarda aranmalıdır.

Aralıklı dikiş gösterimi nasıl okunur?

n × l (e) biçiminde: n adet, l mm uzunluğunda dikiş, e mm adım (bir dikişin başından diğerinin başına). Zincir ve şaşırtmalı (kademeli) düzen sembolün iki yanındaki yerleşimle ayrılır. Aralıklı dikiş yorulma yüklü ve korozif ortamdaki birleştirmelerde tercih edilmez.