EN · EN no · AISI/SAE · eski DIN karşılıkları
En sık karşılaşılan çelik kalitelerinin EN, EN numarası, AISI/SAE ve eski DIN karşılıkları. Tablo satın alma ve resim okuma için hızlı bir köprüdür; birebir denklik değildir — nedenini aşağıda açıklıyorum.
| EN adı | EN numarası | AISI / SAE | Eski DIN | Tipik kullanım |
|---|---|---|---|---|
| S235JR | 1.0038 | A283 Gr.C ≈ | St 37-2 | Genel yapı çeliği |
| S275JR | 1.0044 | A570 Gr.40 ≈ | St 44-2 | Yapı, kaynaklı konstrüksiyon |
| S355J2 | 1.0577 | A572 Gr.50 ≈ | St 52-3 | Taşıyıcı yapı, −20 °C darbe |
| E295 (eski St50) | 1.0050 | — | St 50-2 | Makine gövde ve mil |
| C22 | 1.0402 | 1020 | C 22 | Düşük karbonlu, kaynaklanabilir |
| C35 | 1.0501 | 1035 | C 35 | Orta mukavemet, ıslah edilebilir |
| C45 | 1.0503 | 1045 | Ck 45 | Mil, dişli, genel makine parçası |
| C60 | 1.0601 | 1060 | C 60 | Yay, aşınma yüzeyi |
| 16MnCr5 | 1.7131 | 5115 | 16 MnCr 5 | Sementasyon çeliği (dişli) |
| 20MnCr5 | 1.7147 | 5120 | 20 MnCr 5 | Sementasyon, daha derin tabaka |
| 18CrNiMo7-6 | 1.6587 | ≈ 4820 | 17 CrNiMo 6 | Ağır yüklü dişli |
| 25CrMo4 | 1.7218 | 4130 | 25 CrMo 4 | Boru, hidrolik, havacılık |
| 42CrMo4 | 1.7225 | 4140 | 42 CrMo 4 | Islah çeliği — en yaygın |
| 34CrNiMo6 | 1.6582 | 4340 | 34 CrNiMo 6 | Yüksek mukavemet, kalın kesit |
| 51CrV4 | 1.8159 | 6150 | 50 CrV 4 | Yay çeliği, el aletleri |
| 100Cr6 | 1.3505 | 52100 | 100 Cr 6 | Rulman çeliği |
| 11SMn30 | 1.0715 | 1213 ≈ | 9 S Mn 28 | Otomat (kolay işlenen) çelik |
| 16Mo3 | 1.5415 | A204 Gr.A ≈ | 15 Mo 3 | Basınçlı kap, sıcak servis |
| X5CrNi18-10 | 1.4301 | 304 | V2A | Paslanmaz — genel kullanım |
| X2CrNi18-9 | 1.4307 | 304L | — | Paslanmaz, kaynaklı imalat |
| X5CrNiMo17-12-2 | 1.4401 | 316 | V4A | Paslanmaz — klorürlü ortam |
| X2CrNiMo17-12-2 | 1.4404 | 316L | — | Paslanmaz, kaynaklı + klorür |
| X6CrNiTi18-10 | 1.4541 | 321 | — | Stabilize, yüksek sıcaklık |
| X20Cr13 | 1.4021 | 420 | — | Martenzitik paslanmaz, bıçak |
| X40CrMoV5-1 | 1.2344 | H13 | — | Sıcak iş takım çeliği (kalıp) |
| X153CrMoV12 | 1.2379 | D2 | — | Soğuk iş takım çeliği |
| 40CrMnMo7 | 1.2311 | P20 ≈ | — | Plastik kalıp çeliği |
S355J2: yapı çeliği, 355 MPa minimum akma, −20 °C'de 27 J darbe. C45: alaşımsız, %0,45 karbon. 42CrMo4: %0,42 C, krom ve molibden alaşımlı — elementlerden sonraki sayı krom içeriğinin dört katıdır. X5CrNi18-10: yüksek alaşımlı, %0,05 C, %18 Cr, %10 Ni. Bu kural bilinince tablonun yarısına gerek kalmaz.
Eksiksiz bir sipariş şöyle görünür: "42CrMo4+QT, EN 10083-3, Ø60 mm çubuk, 280–330 HB yarıçap ortasında, EN 10204 3.1". Kalite adı tek başına yeterli değildir; teslim durumu, ölçü, sertlik ve belge tipi birlikte yazılır. Belge tipleri için EN 10204 rehberine, kaynaklanabilirlik için karbon eşdeğeri hesaplayıcısına bakabilirsin.
Bileşim bandı çok yakındır ve çoğu uygulamada birbirinin yerine kullanılır; ancak 4140'ın AISI bandı kükürt ve fosfor sınırları ile teslim durumu açısından EN 10083-3'teki 42CrMo4'ten farklı olabilir. Kritik parçada ikame, analiz sertifikası karşılaştırılarak yapılır.
Önce EN numarasından (1.XXXX) gitmeyi dene: bu numara benzersizdir ve üretici katalogları onu kullanır. Karşılığı olmayan çelikler de vardır (özellikle mikroalaşımlı ve marka adlı ürünler); o durumda gereksinimi tarif edip eşdeğer öneri istemek, ad aramaktan daha sağlıklıdır.
Almanca kökenli atölye tabirleridir: V2A kabaca 304 ailesini, V4A ise molibdenli 316 ailesini anlatır. Resmî bir sınıflandırma değildir; sipariş ve sertifikada EN adı ya da numarası kullanılmalıdır.
Teslim durumudur: +AR haddelenmiş hâli, +N normalize edilmiş, +QT su verilip temperlenmiş (ıslah). Aynı kalite, farklı teslim durumunda çok farklı mekanik değerler verir — bu yüzden sipariş cümlesinde mutlaka yer alır.
Hasar incelemesi, malzeme seçimi ya da ikinci görüş için ön değerlendirme ücretsiz: durumu bir paragrafla anlat, hangi incelemenin gerektiğini ve ne süreceğini söyleyeyim.