Rulman ömrü, ISO 281'e göre L10 = (C/P)p bağıntısıyla hesaplanır:
aynı koşulda çalışan bir grup rulmanın %90'ının ulaştığı çevrim sayısı. Hesaplayıcı bunu
saate çevirir ve istenirse daha yüksek güvenilirlik için düzeltir.
Rulman ömrü (L10h)
C değeri rulman kataloğundan alınır. P, radyal ve eksenel yükün birlikte
değerlendirilmesiyle bulunur (P = X·Fr + Y·Fa); X ve Y katsayıları rulman tipine ve
yük oranına göre katalogda verilir.
Bu temel ömürdür, gerçek ömür değil. ISO 281 ayrıca düzeltilmiş
ömrü tanımlar: Lnm = a₁ · aISO · L10. Buradaki aISO yağ filmi
kalınlığı (viskozite oranı κ) ve kirlilik ile değişir; temiz ve iyi yağlanmış bir yatakta ömrü kat kat
artırabilir, kirli bir yatakta onda birine düşürebilir. Hesaplayıcı yalnızca a₁'i uygular.
Sayıyı yorumlamak
C/P oranı pratikte en hızlı okumadır: bilyalı rulmanda C/P ≈ 10 civarı uzun ömür
demektir, 4'ün altı ağır yüklenmiş bir yatağa işaret eder.
Yük, ömrü küple etkiler: yükü %25 azaltmak bilyalı rulmanda ömrü yaklaşık iki
katına çıkarır. Yatak boyunu büyütmeden önce yük yolunu gözden geçirmek çoğu zaman daha ucuzdur.
Devir doğrusal etkiler: devri iki katına çıkarmak saat cinsinden ömrü yarıya indirir.
Minimum yük: çok hafif yüklenen rulmanlarda bilyalar kaymaya başlar ve yüzey hasarı
oluşur; kataloglar bu yüzden bir en küçük yük da verir.
Sık sorulanlar
C ile C₀ arasındaki fark ne?
C dinamik yük sayısıdır ve dönen rulmanın ömür hesabında kullanılır. C₀ statik yük sayısıdır; duran ya da çok yavaş dönen rulmanda bilyanın yuvada kalıcı iz bırakmasına (brinelling) karşı kontrol edilir. Darbeli duruş yüklerinde belirleyici olan C₀'dır.
Rulman neden hesapladığım ömürden önce bozuldu?
Çoğu zaman yorulma değil, başka bir mekanizma: kirlenme, yetersiz ya da yanlış yağ, montaj hatası (çekiçle takma, yanlış geçme), eksen kaçıklığı, elektrik akımı geçişi (frekans konvertörlü motorlarda tipik) ya da nem. Saha verilerine göre rulmanların yalnızca küçük bir bölümü gerçekten ömrünü doldurarak bozulur.
Geçme toleransı ömrü etkiler mi?
Doğrudan. Dönen bilezik sıkı geçmeli olmalıdır; gevşek kalırsa bilezik yuvada döner (creep), ısınır ve aşınır. Sabit bilezik ise genelde daha gevşektir. Doğru değerler rulman üreticisinin yük ve ısı durumuna göre verdiği tablodan seçilir — geçme hesaplayıcısı bu değerlerin ne anlama geldiğini görmeye yarar.
Ömrü uzatmanın en ucuz yolu nedir?
Temizlik ve doğru yağ. Yağlamanın viskozite oranı κ ≥ 2 civarında tutulması ve sızdırmazlığın iyi olması, çoğu uygulamada bir boy büyük rulman seçmekten daha fazla kazandırır — üstelik bedava.